Zapytaj Werytę o dowód.
Nie tylko o odpowiedź.

Jak wygląda odpowiedź

Odpowiedzią jest dowód.

Pytanie o procedurę w konkretnym momencie. Weryta zwraca werdykt, dokładny punkt dokumentu, przedział obowiązywania, status i identyfikatory odporne na niejawne zmiany — albo uczciwe Nie wiem. (Przykład na danych ilustracyjnych.)

Pięć werdyktów, nigdy zmyślenie

Odróżnia „nieprawda” od „nie wiem”.

Większość systemów ma dwa stany: odpowiedź albo jej brak. Weryta ma pięć, bo „dowody są sprzeczne” to co innego niż „dowodów brak”, a skojarzenie to jeszcze nie twierdzenie.

„Derived” nie jest werdyktem, tylko rodzajem odpowiedzi w pakiecie dowodowym — wnioskiem pośrednim: wyprowadzonym z faktów-rodziców i pokazanym z pełnym łańcuchem oraz regułą, nigdy jako fakt zapisany w źródle.

Dlaczego nam wierzyć

Nie deklaracja. Liczba.

Zewnętrzny benchmark bAbI (Facebook AI): pytania z zadań, których system nigdy nie widział, bez żadnego treningu. Weryta nie jest modelem językowym — nie ma wiedzy z pretreningu, więc każde zdanie spoza gramatyki odrzuca zamiast zgadywać.

Zadania: pojedynczy fakt wspierający, wnioskowanie o czasie, dedukcja przez dziedziczenie. Dla porównania: nietrenowany LSTM osiąga tu ok. 50/27/21%. Osobno, w wewnętrznym poligonie na światach generowanych z ukrytej semantyki, której kandydujące reguły nigdy nie widzą, obowiązuje twarda bramka: zero fałszywych twierdzeń — reguła, która choć raz stwierdzi nieprawdę, nie przechodzi, niezależnie od tego, ile zyskuje gdzie indziej.

Weryta woli powiedzieć Nie wiem niż zgadywać — i mamy na to liczbę, nie deklarację.

Dziennik decyzji

Historii, której nie da się cicho przepisać.

Każda decyzja o przyjęciu lub odrzuceniu faktu trafia do dziennika, w którym każdy wpis pieczętuje poprzedni skrótem kryptograficznym. Wycięcie jednego wiersza albo zmiana jednego znaku rozspójnia cały łańcuch — i widać to natychmiast. Pomyłka nie jest poprawiana przez nadpisanie: jest nowym wpisem.

Głowa łańcucha jest kotwiczona w Bitcoinie przez OpenTimestamps. Nie trzymamy tam żadnych danych — kotwiczymy wyłącznie skrót. Na zewnątrz wychodzą 32 bajty. Twoje dokumenty — nigdy.

Przepisanie naszej historii wymagałoby podrobienia bloku Bitcoina. Weryfikacja działa offline i przeciwko Twojemu własnemu węzłowi — nie musisz ufać nam, żeby to sprawdzić.

Drugi świadek

Zgoda dwóch modeli to nie dowód.

Fakt o dacie wejścia w życie przyjmujemy automatycznie tylko wtedy, gdy niezależnie potwierdzi go państwowy rejestr (Interfejs ELI Sejmu RP). Model może się mylić pewnym głosem; rejestr jest świadkiem, który nie zgaduje.

Przypadek z naszego dziennika: model podał datę wejścia w życie 2020-01-02, rejestr odpowiedział 2020-01-06. Fakt nie wszedł do bazy. Zgoda dwóch modeli to nie dowód. Zgoda z rejestrem państwa — tak.

Dwie osie czasu

Co obowiązywało wtedy — i co wtedy o tym wiedziano.

Weryta rozróżnia czas obowiązywania (od kiedy do kiedy przepis obowiązywał) od czasu wiedzy (kiedy my się o tym dowiedzieliśmy). Dzięki temu odpowiada na pytanie, które w audycie pada najczęściej: „co było prawdą 1 marca 2021 według stanu wiedzy z 1 czerwca 2021” — a nie tylko „jak jest dziś”.

Dwie osie czasu zna informatyka od dekad (bitemporalność, SQL:2011) i tego nie wymyśliliśmy. Weryta dokłada do nich pakiet dowodowy, który sprawdzisz offline, bez ufania nam.

Czego potrzebujesz

Zwykły laptop. Bez GPU. Bez chmury.

Weryta to mała binarka (Rust), która działa offline na sprzęcie, który już masz. Sprawdzenie pakietu dowodowego również nie wymaga karty graficznej ani połączenia z siecią.

Mocniejszy sprzęt jest potrzebny wyłącznie wtedy, gdy chcesz uruchomić lokalne modele językowe w potoku uczenia — sama Weryta i weryfikacja dowodów nie.

Przeczytaj obie kolumny

Uczciwie o tym, czym jest.

Jak Weryta się uczy

Częste pytanie nie czyni odpowiedzi prawdziwszą.

System uczy się przez powiększanie zbioru zweryfikowanych faktów — a nie przez strojenie wag na ścieżce odpowiedzi. Warstwa skojarzeniowa pomaga znaleźć właściwe dokumenty; o tym, co zostanie stwierdzone, decyduje wyłącznie dowód.

Kanał, przez który częste użycie mogłoby po cichu zmienić werdykt, zmierzyliśmy, uznaliśmy za groźny i zamknęliśmy na poziomie kompilatora — nie regulaminem, tylko typami: pole jest prywatne i tylko do odczytu, więc kod, który mógłby przepisać prawdę użyciem, po prostu się nie skompiluje.

Nad czym pracujemy

Dokąd sięga dowód.

Dla kogo

Gdy prawdopodobna odpowiedź to za mało.

Zespoły, które żyją w procedurach technicznych i zmianach wersji, decyzjach administracyjnych, rejestrach i terminach, dokumentacji jakości, raportach incydentów, procedurach utrzymania ruchu lub audytach wewnętrznych — gdzie realnym pytaniem nie jest „jaka jest odpowiedź”, tylko „pokaż dokument, punkt i wersję obowiązującą tego dnia”.

Współpraca

Budowana z ludźmi, którzy jej używają.

Współpraca dotyczy metody i weryfikacji — nie zmienia zasady, że tylko zweryfikowany dowód zmienia to, w co system wierzy.